Աշխարհի կրոնները


Երկրագնդի բնակչությունը շարունակում է աճել: Այդ առումով հարց է ծագում. ինչպե՞ս է դա արտահայտվում կրոնական համայնքների կյանքի վրա: Ո՞ր կրոնները կշահեն, կընդարձակեն իրենց «հոգեկան շուկայի մասը» և ովքե՞ր կպարտվեն: 

«Կաթոլիկական ամսագրի» հաշվարկներով մինչև 2025 թ. իշխող կրոններ կլինեն իսլամիզմը և քրիստոնեությունը: Եթե 1970 թ. իսլամիզմը գրավել էր երկրի բնակչության 15.3 տոկոսը, ապա 2025 թ. այդ տոկոսը կաճի մինչև 23.6: Քրիստոնյաների թիվը 33.7 տոկոսից կաճի 36.9 տոկոսի: Այսպիսով, երկրագնդի բնակչության հաշվով, քրիստոնեությունը կզբաղեցնի առաջին տեղը մյուս կրոնների մեջ: Սակայն իսլամին է պատկանում արագ ընդարձակվելու դափնին: Այժմ իսլամիզմին հարում է մոտ երկու միլիարդ մարդ: Փոքր ինչ կաճի հինդուիզմի կողմնակիցների թիվը. այն 12.9 տոկոսից կվերաճի 13.5 տոկոսի: Այդ նույն ժամանակահատվածում հրեաների թիվը կկրճատվի 0.35-ից մինչև 0.2 տոկոս: Ինչ վերաբերում է բուդդիստներին, ապա նրանց թվաքանակը 6.4-ից կիջնի 4.6 տոկոսի: Աթեիստների կամ էլ կրոնական հավատալիքներից զերծ անձանց քանակը ևս կքչանա. նրանց թվաքանակը 19.6-ից կհասնի 17 տոկոսի:

«Կաթոլիկական ամսագրի» հաշվարկներով 1970 թ. մինչև 2025 թ. ընկած ժամանակահատվածում «նոր կրոնները» կկրկնապատկեն իրենց համակիրների շարքերը՝ 78-ից մինչև 148 միլիոն մարդով: Բայց դրանց հարաբերությունները կմնան գրեթե անփոփոխ:

Կրոնների հիմնադիրները և բարենորոգիչները

Աբրահամ — միաստվածություն — 1850 մ. թ. ա.

Մովսես — հուդաիզմ — 1250 մ. թ. ա.

Զարատուշտրա — զորոաստրիզմ — 650-583 մ. թ. ա.

Լաո-Ցզի — դաոսիզմ — 605-520 մ. թ. ա.

Բուդդա — բուդդիզմ — 563-483 մ. թ. ա.

Կոնֆուցիոս (Կոնֆուցի) — կոնֆուցիանիզմ — 551-479 մ. թ. ա.

Մախավիրա — ջայնիզմ — 540-468 մ. թ. ա.

Հիսուս Քրիստոս — քրիստոնեություն — 4 մ. թ. ա. — 30 մ. թ.

Մուհամմեդ (Մուհամմադ) — իսլամիզմ — 570-632 թթ.

Նիչիրեի — ճապոնական բուդդիզմ — 1222-1282 թթ.

Նանակ — սիկխիզմ — 1469-1539 թթ.

Լյութեր — լյութերականություն — 1483-1546 թթ.

Հենրի 8-րդ — անգլիական եկեղեցի — 1491-1547 թթ.

Կալվին — կալվինիզմ — 1509-1564

                                                                         Փարիզի «Ֆիգարո» օրաթերթից


50 և ավելի տոկոս մահմեդական բնակչությամբ պետություններ

Ադրբեջան

Ալբանիա

Ալժիր

Արաբական Միացյալ Էմիրություններ

Արևելյան Թիմոր-Լորոսե

Արևմտյան Սահարա

Աֆղանստան

Բահրեյն

Բանգլադեշ

Բրունեյ

Գամբիա

Գվինեա

Եգիպտոս

Եմեն

Թունիս

Թուրքիա

Թուրքմենստան

Ինդոնեզիա

Իրան

Իրաք

Լիբանան

Լիբիա

Կատար

Կոմորներ

Հորդանան

Ղազախստան

Ղըրղըզստան

Մալայզիա

Մալի

Մավրիտանիա

Մարոկկո

Նիգեր

Նիգերիա

Պակիստան

Պաղեստին

Պապուա-Նոր Գվինեա

Սաուդյան Արաբիա

Սենեգալ

Սիրիա

Սոմալի

Սուդան

Տաջիկստան

Ուզբեկստան

Քուվեյթ

Օման

Աշխարհում այն երկիրը, որտեղ ամենաշատ մահմեդականներ են ապրում, Ինդոնեզիան է: Այստեղ 240 միլիոն բնակչության 90 տոկոսը իսլամ է դավանում: Նրանց գերակշիռ մասը պաշտպանում է ջիհադը, ու մինչ ժողովրդավարական երկրները այս ու այնտեղ տարբեր պայթեցումները իբրև «ահաբեկչություն» են որակում, ինդոնեզացիները դա համարում են իսլամին պաշտպանելու քայլեր:

Նյութի աղբյուր՝

Գիտելքիների շտեմարան 4, 2007 թ., «ՎՄՎ ՊՐԻՆՏ» հրատարակչություն

Առաջիկայում կտեղադրվեն հետևյալ նյութերը


hanragitaran

Հայոց պատմություն — Թեստ 1


1. Ե՞րբ է տեղի ունեցել Գավգամելայի ճակատամարտը

1) Ք. ա. 334 թ.

2) Ք. ա. 331 թ.

3) Ք. ա. 190 թ.

4) Ք. ա. 53 թ.

2.Ե՞րբ են ստեղծվել հայոց գրերը

1)  505 թ.

2) 405 թ.

3) 415 թ.

4) 305 թ.

3. Ե՞րբ է գահակալել Աշոտ 2-րդը

1) 885 — 890 թթ.

2) 890 — 914 թթ.

3) 914 — 928 թթ.

4) 953 — 977 թթ.

4. Ե՞րբ է Կիլիկիայում հռչակվել հայկական թագավորություն

1) 1045 թ.

2) 1198 թ.

3) 1375 թ.

4) 1639 թ.

5. Ե՞րբ է Էջմիածնում Հակոբ Ջուղայեցի կաթողիկոսը հրավիրել գաղտնի ժողով

1) 1701 թ.

2) 1677 թ.

3) 1680 թ.

4) 1699 թ.

6. Երիտթուրքական կառավարության կողմից ե՞րբ է Կ. Պոլսում իրականացվել ավելի քան 600 հայ մտավորականների ձերբակալությունը

1) 1908 թ. հուլիսի 21-ին

2) 1914 թ. օգոստոսի 1-ին

3) 1915 թ. ապրիլի 24-ին

4) 1917 թ. հոկտեմբերի 24-ին

7. Ե՞րբ է տեղի ունեցել միացյալ և անկախ Հայաստանի հռչակումը

1) 1918 թ. մայիսի 28-ին

2) 1919 թ. մայիսի 28-ին

3) 1920 թ. մայիսի 28-ին

4) 1921 թ. մայիսի 28-ին

8. Ե՞րբ է հիմնադրվել Հայաստանի գիտությունների ակադեմիան

1) 1937 թ.

2) 1941 թ.

3) 1943 թ.

4) 1947 թ.

9. Ծովի մակերևույթից ի՞նչ միջին բարձրություն ունի Հայկական լեռնաշխարհը

1) 1000-1200 մ

2) 1300-1400 մ

3) 1500-1800 մ

4) 2000-2400 մ

10. Ինչպե՞ս է կոչվում Անանիա Շիրակացու աշխատությունը

1) «Հայոց պատմություն»

2) «Աշխարհացույց»

3) «Իմաստասիրության սահմանումը»

4) «Եղծ աղանդոց»

11. Հայոց ո՞ր կաթողիկոսը Աշոտ 1-ին Բագրատունուն օծեց թագավոր

1) Գևորգ Գառնեցին

2) Զաքարիա Ձագեցին

3) Անանիա Մոկացին

4) Ներսես Շնորհալին

 12. Ո՞վ էր Կիլիկիայի հայկական իշխանության հիմնադիրը

1) Ռուբեն 1-ինը

2) Մլեհը

3) Լևոն 1-ինը

4) Թորոս 1-ինը

13. 1828 թ. մարտին ստեղծված Հայկական մարզի մեջ ո՞ր տարածքը չէր մտնում

1) Երևանի խանությունը

2) Օրդուբադի օկրուգը

3) Նախիջևանի խանությունը

4) Կարսի մարզը

14. Ո՞վ էր Սասունի 1894 թ. ապստամբության ղեկավարը

1) Մուրատը (Համբարձում Պոյաճյան)

2) Եղիշե քահանա Խաչատրյանը

3) Քրիստափոր Միքայելյանը

4) Խաչատուր Կերեկցյանը

15. Ո՞վ էր Հայաստանի առաջին հանրապետության առաջին վարչապետը

1) Անդրանիկը

2) Հովհաննես Քաջազնունին

3) Արամ Մանուկյանը

4) Ալեքսանդր Խատիսյանը

16. Նշված կոթողներից որի՞ հեղինակն է քանդակագործ Լևոն Թոքմաջյանը

1) Սասունցի Դավթի արձանի

2) Ստեփան Շահումյանի մոնումենտի

3) Միքայել Նալբանդյանի արձանի

4) Մարտիրոս Սարյանի արձանի

17. Ինչպե՞ս է կոչվել նախարարական տոհմերի հատուկ պաշտոնական ցուցակը

1) «Աշխարհաժողով»

2) «Գահնամակ»

3) «Հայրենիք»

4) «Ազատանի»

18. Ի՞նչ է նշանակում սղնախ

1) ռազմական խորհուրդ

2) պաշտպանական ամրոց

3) թուրքական զորանոց

4) զինանոց

19. Քաղաքների անունները դասավորել ըստ դրանց հիմնադրման հաջորդականության

1) Արշակավան

2) Արտաշատ

3) Երվանդաշատ

4) Տիգրանակերտ

1. ա, բ, դ, գ

2. բ, ա, դ, գ

3. դ, բ, ա, գ

4. գ, բ, դ, ա

 20. Հայկական դինաստիաները դասավորել ժամանակագրական հաջորդականությամբ

ա) Հեթումյաններ

բ) Բագրատունիներ

գ) Ռուբինյաններ

դ) Արշակունիներ

1. ա, բ, դ, գ

2. բ, գ, ա, դ

3. գ, ա, բ, դ

4. դ, բ, ա, ա

Վանուշ Խանամիրյան


Վանուշ Խանամիրյան (1927թ. նոյեմբերի 5 — 2011թ. հոկտեմբերի 5), պարի պետական անսամբլի մենակատար, գեղարվեստական ղեկավար, Հայաստանի պարային արվեստների գործիչների միության նախկին նախագահ: ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, պետական մրցանակների դափնեկիր, Մովսես Խորենացի մեդալակիր: 

1968 թ.-ին Հայաստանի պարի պետական անսամբլի գեղարվեստական ղեկավարի և գլխավոր բալետմեյստերի պաշտոնը ստանձնեց Վանուշ Խանամիրյանը:

Նա անսամբլ եկավ դասական բալետից և այն էլ որպես փառաբանված պարող, պարողներից առաջինը հանրապետության ժողովրդական արտիստի կոչմանն արժանացած:Բալետային արվեստը սիրողների հիշողության մեջ դեռ թարմ էին Խանամիրյանի ստեղծած կերպարները` Ներսես, Սասունցի Դավիթ, Գիրեյ, Սպարտակ, Լոռեցի Սաքո, Արքայազն և այլն:

Վաթսունական թվականների վերջերին պարարվեստի աշխարհում թեժ պայքար էր: Հարցերի հարցը ազգագրական և բալետային պարարվեստների փոխհարաբերությունն էր:

Երեսուն տարուց ավելի Հայաստանում իրար հարևանությամբ գոյակցում և ստեղծագործում էին Հայաստանի ժողովրդական երգի-պարի անսամբլը և Սպենդիարյանի անվան օպերային թատրոնի բալետի խումբը:Երկուսն էլ ստեղծվել էին Երևանի պարարվեստի դպրոցի հիմքի վրա: Նրանց կողքին արդեն մեկ տասնամյակ էր, որ գոյություն ուներ պարի պետական անսամբլը, որ հասցրել էր հռչակ ձեռք բերել ոչ միայն Հայաստանում ու Միությունում, այլև արտասահմանում: Սակայն ճգնաժամը հայկական ժողովրդական երգի-պարի և պարի պետական անսամբլներում առկա էր ու ակնառու: Ամենից առաջ դա արտահայտվում էր ծրագրերի կրկնությամբ և բեմադրական մտքի փոխպատճենահանմամբ, ինքնահնար և բալետային բեմադրությունների առատությամբ: Այդ կրկնությունը աչքի էր զարնում նույնիսկ Անդրկովկասի երեք հանրապետությունների պարային անսամբլների ծրագրերում և տարազներում:

Խնդրի լուծումը ոմանք տեսնում էին ժողովրդական անղարտ ակունքներին դիմելու և այդ հիմքի վրա դասական բալետի համադրումը, որը նոր ու մեծ հեռանկարներ կբացեր: Իսկ դա ինքնին նշանակում էր հմուտ լինել և ազգագրական ու ժողովրդական պարերում, և դասական բալետում, իսկ թերևս դրանցից ավելի` զգալ ազգային ոգին և պարը` որպես ազգային ոգու դրսևորում: Հատկություններ, որոնցից յուրաքանչյուրը առանձնահատուկ ձիրք ու տաղանդ էին պահանջում ապագա պարաստեղծից ու գեղարվեստական ղեկավարից:

Դասական բալետից անցումը ժողովրդական պարարվեստին թեև տեղի ունեցավ պատահականորեն, սակայն այն նախապատրաստված էր արտիստի հոգում: Ժամանակին նա չվարանեց ընդունել Թաթուլ Ալթունյանի հրավերը Հայաստանի երգի-պարի անսամբլում աշխատելու որպես բալետմեյստեր: Այստեղ նա բեմադրեց վեց պար, որոնց մի մասը մինչև այսօր շարունակում է մնալ անսամբլի խաղացանկում: Դա ժողովրդական և բալետային պարարվեստի  զուգորդման նրա առաջին փորձն էր, թեև դեռ չկար բարդ խնդրի հստակ ըմբռնումը, չկար ժողովրդական պարի հարուստ զինանոցից ստեղծագործաբար օգտվելու հմտությունը, ժողովրդական պարի ոգին ընկալելու կարողությունը: Խնդիրներ, առանց որի անհնարին կլիներ հարցի լուծումը:Այդ ամենը պիտի գար հետագայում, աստիճանաբար, իսկական վերածնունդ նախանշելով արվեստագետի ստեղծագործական կյանքում: Այս ամենի հետ մեկտեղ կար ճիշտ կողմնորոշումը` ժողովրդական պարի ակունքների ուսումնասիրությունը, բուն ժողովրդի մեջ պահպանված ազգագրական պարերի բեկորների որոնումով,որոնց նա ծանոթանում էր Հայաստանում և Սփյուռքում, դրա հետ մեկտեղ  ազգագրական գրականության մեջ: Նրա սեղանի գիրքը դարձավ Սրբուհի Լիսիցյանի <<Հայ ժողովրդի հինավուրց պարերը և թատերական ներկայացումները>> ուսումնասիրությունը, որն ամբարում է անսպառ նյութ` հայկական պարերի ծագումը, իմաստն ու ոգին ըմբռնելւ համար:Այդ ոգին անթեղված կար Գրիգոր Մարգարյանի ղեկավարած Աշնակ գյուղի սասունցիների պարախմբում, որ հետագայում բեմ ելավ Վահրամ Արիստակեսյանի ղեկավարությամբ: Դա մի անարատ ակունք էր ժողովրդական պարի ու ոգու: Վանուշ Խանամիրյանը ուղղակի ըմբոշխնեց այդ ակունքից և մտորում էր նոր անելիքների շուրջ: Բեմի վրա պետք է երևա ոգին, ժողովրդի հոգեկան կերտվածքը, կերպարը, բնավորությունը: Ռիթմի, մեղեդու, պլաստիկայի, տարազների, խմբապարի ու մենապարի մեջ պիտի արտացոլվի այդ հազարադեմ կերպարը, և միատեսակ կրքով ու կրակով այրի և հայրենիքի և սփյուռքի հանդիսատեսին: Նրանց հետ նաև օտարներին: Հենց այս ըմբռնումը և կիրքն են բնորոշում Հայաստանի պարի պետական անսամբլի գեղարվեստական ղեկավար Վանուշ Խանամիրյանին և, ասես, այս ամենի խտացումն է <<Բերդ պարը>>, որը սկզբում բեմադրվել էր երգի-պարի անսամբլում:Բալետմեյստեր Վանուշ Խանամիրյանը որոնում է պարի նր տարբերակներ, անում սրբագրումներ, գեղարվեստական գաղափարը ավելի ցայտուն և էքսպրեսիվ դարձնելու նպատակով: <<Բերդ պարում>> ինչպես կիզակետում, խտացված է գաղափարական և գեղագիտական խնդիրների ողջ համալիրը. այն որպես կոթող խորհրդանշում է անսամբլի ստեղծագրծական դեմքը:Հանդիսավոր, ծանրաքայլ, խրոխտ, ռազմաշունչ ու կոփածո շարքերով, ամեն մի քայլը բեմում նվաճելով, ժողովրդական զանգվածների անսասանության պատկերն է ստեղծում տղաների խումբը, որի մեջ դարերի հերոսական դրվագների արձագանքը կա, սերունդների բերդի նման անառիկ, կուռ միասնությունը:

Վանուշ Խանամիրյանի մյուս բեմադրությունում` <<Սարդարապատում>> ողջ դրամատիզմը կառուցված է հերոսական և քնարական տրամադրությունների հակադրության վրա: Ամբողջովին բալետային լեզվին դիմելը այստեղ արդարացված է կոնկրետ իրադարձության պատկերը վերստեղծելու անհրաժեշտությունից: <<Սարդարապատը>> կարող էր բալետային ներկայացման մի ամբողջական, գրեթե ինքնուրույն դրվագ լինել:

Գեղջկական կյանքի տեսարաններ ստեղծելու Խանամիրյանի առաջին բեմադրություններից է <<Հոտաղների պարը>>: Այն լեցուն է գեղջուկ տղաների աշխուժությամբ, հումորով, սրամիտ ու խոլական պարային շարժումներով: Այս պարի մեջ թերևս բացահայտվում է նրա տաղանդի մյուս կարևոր գիծը` կենցաղի, կոլորիտի վառ զգացողությունը, այն արտահայտիչ ու վարակիչ դարձնելու հմայքը: <<Հոտաղների պարը>> նախադրյալ էր այնպիսի ցայտուն կոլորիտային պարի, կյանքի ու կենցաղի պատկերի անբասիր զգացողության, ինչպիսին հետո դարձավ հանրաճանաչ <<Կինտոների պարը>>: Այստեղ թիֆլիսյան կյանքի պոեզիան տրված է կոլորիտի ցայտուն արտահայտչականությամբ:Կովկասյան պարերի տարրերով ստեղծված կենդանի, բնութագրական պարերը, ծղրտոց հիշեցնող ղարտ ծիծաղը, մի հատիկ բառը` <<մուզիկա>>. առավելագույնն են տալիս Թիֆլիսի մասին, քան շատ ու շատ գրական գործեր:Լինելով երևանյան ծնունդ, տեսած լինելով հին ու նոր Երևանը ամենացայտուն հակադրությունների մեջ, տիպիկ արևելյան կերպարներով, նոր ժամանակների սկզբնավորումներով, Խանամիրյանը չէր կարող անտարբեր մնալ իր մանկական և պատանեկան տարիների վառ տպավորությունների ու զգացողությունների նկատմամբ, չէր կարող արվեստագետի իր վերաբերմունքով նորովի չստեղծել այդ ոչ հեռավոր անցյալը` հին Երևանը, որին մենք հրաժեշտ ենք տվել ժպիտով, և ինչ-որ տեղ ափսոսանքով, մեր տպավորությունների մեջ խորհրդանշվող Ղանթարով` Երևանյան ծածկած շուկաների նախատիպով:

<<Ղանթար>> պարում ասես մի պահ կենդանանում են Սեդրակ Առաքելյանի վրձնած հին Երևանը, շուկան, փողոցներն ու տները…

Դեռևս պարի անսամբլի սկզբնավորման տարիներին Խանամիրյանի բեմադրություններից մեկը լավ ընդունելության արժանացավ և մինչև հիմա էլ անսամբլի ծրագրում իր պատվավոր տեղն ունի: Դա <<Կակաչներ>> պարն է: Թերևս այն ստեղծված է <<Բերյոզկա>> անսամբլի պարային մի հնարքի օգտագործումով, բայց իր ինքնատիպ մտահղացմամբ ու կատարմամբ ունի ինքնուրույն նկարագիր: Այդ մտահղացումը` աղջիկ-կակաչ, համահնչուն է նկարիչ Սուրեն Ստեփանյանի <<Իմ երազանքը>> կտավին, հայկական լեռնալանջին փունջ-փունջ ցրված են աղջիկ-կակաչների խմբերը: Մտահղացումն իսկ բանաստեղծական է և տարազի հետ համահնչուն ստեղծում է գողտրիկ բնապատկեր, որը ձեռք է բերված բացառապես բալետային պարարվեստի միջոցներով:

Պարի անսամբլի կանացի խմբապարերի մեջ թերևս ամենահաջողվածը <<Էնզելին>> է, որը Խանամիրյանը ստեղծել է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի հոբելյանի օրերին: Շեշտը դնելով կանացի քնքուշ ու առինքնող մարմնաձևերի ընդգծման վրա, պարաստեղծը միաժամանակ ասես զանազան հյուսվածքներ է ստեղծում դրանցից, որոնց մեջ մի ուրույն հմայքով է առանձնանում աղջիկների ձեռքերի հյուսվածքը, դառնալով պարի հիմնական բարձունքն ու ավարտակետը: Կանացի այդ երկու խմբապարը տեխնիկական բարձր մշակվածությամբ ու անթերի կատարման շնորհիվ կարող են օրինակելի նմուշներ համարվել անսամբլի ողջ ծրագրում: Ոչ մի տեղ գծի հստակությունը, պարի հատակագիծ-նախշազարդի իդեալական ճշգրտությունը այնպես չի պահպանվում, ինչպես այստեղ:Պարաստեղծ Վանուշ Խանամիրյանի համար հետզհետե բնորոշ է դառնում ստեղծագործական մի հատկանիշ, որի մեջ կա զարգացման առողջ հատիկը և ճոխացող հեռանկարը: Եթե <<Բերդ պարը>> ստեղծված է պատկերի հանդիսանքային հնարքի վրա, ընդգրկելով ոչ միայն ժողովրդական պարերի տարրեր, այլև ոգի, այդ ամենը ի մի բերելով կոմպոզիցիոն միասնության մեջ, ապա բոլորովին այլ հատկանիշներով է բնորոշվում ավանդական <<Քոչարին>>:

<<Քոչարին>> հայկական ամենահնավանդ պարերից է. այն չափազանց տարածված լինելով ունի մի քանի տասնյակ տարբերակներ: Եվ դրանցից ամեն մեկը յուրովի գեղեցիկ է: Վանուշ Խանամիրյանի բեմականացրած <<Քոչարին>> պահպանել է ոչ միայն այդ գեղեցկությունները, ճաշակով ու շնորհքով համադրելով միմյանց, բխեցնելով այդ ամենը իրարից, պարային պատկերի մեջ միացնելով ու զատելով աղջիկների ու տղաների խմբերը: <<Քոչարին>> այնպիսի համապարփակ հնարավորություններ է պարունակում, որ այն կարող է մերթ որպես մարտական պար ներկայանալ, մերթ որպես մրցություն, մերթ ժողովրդական ուրախ ու հանդիսավոր տոնախմբություն, միշտ պահպանելով հայկական հախուռն թափը, շեշտված ռիթմը, պոռթկուն խանդավառությունը, որից խաղս են գալիս պարողների ու հանդիսականների մկանունքը:Հայաստանի պարի պետական անսամբլի գեղարվեստական պրոֆեսիոնալ բարձր մակարդակը, որ հավաստված է հանրապետության գյուղերի ու քաղաքների մարդաշատ համերգներով, բազմաթիվ շրջագայություններով (ԱՄՆ, Կանադա, Ֆրանսիա, Լեհաստան, Լատինական Ամերիկայի երկրներ, Արաբական արևելքի երկրներ, Աֆղանստան, Իրան և այլն), բազմահազար հանդիսականների ու մասնագետների բարձր գնահատականներով, ամենից առաջ նրա գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր բալետմեյստեր, ՀՍՍՀ ժողովրդական արտիստ Վանուշ Խանամիրյանի տաղանդով է պայմանավորված:

Ասացվածքներ ազնվության և անազնվության մասին


1. Ջրի բերածը քամին կտանի

2. Ադամանդը ցեխի մեջ էլ կփայլի

3. Եղիր քաղցած, բայց ազնիվ

4. Լավ է մաքուր սիրտ ունենալ, քան լիքը քսակ

5. Եթե դու ազնիվ ես, շահն էլ քեզ համար սարսափելի չէ

6. Մաքուր ոսկին կրակից չի վախենա

7. Ադամանդն աղբանոցում էլ կփայլի

8. Ոսկին մանր է, գինը ծանր է

9. Ազնվությունը ամենալավ սովորությունն է

10. Անազնիվ ճանապարհով եկածը նույն ճանապարհով էլ կգնա

11. Ոսկին հողի մեջ էլ է փայլում

12. Ոսկին չի ժանգոտում

13. Անազնիվ ճանապարհով ձեռք բերած փողը կհալվի ինչպես ձյունն արևի տակ

14. Գետի բերածը գետը կտանի

15. Լավ է մաքուր խղճով սովամահ լինել, քան անմաքուր խղճով մինչև կոկորդը ուտել

Ասացվածքներ ազատության, ազատասիրության, ազատամտության մասին


1. Լավ է մեռնել, քան շան կյանք վարել

2. Լավ է աղքատի աղջիկ լինել, քան բեկի հարս

3. Լավ է շան ձագ լինել, քան բեկի ծառա

4. Եղջերվին ոսկե շղթաով էլ կապես, կաշխատի փախչել

5. Ճտերը աշնանը կհամրեն

6. Լավ է կանգնած մեռնել, քան ծնկաչոք ապրել

7. Թռչունը փակված վանդակում կապույտ երկինքն է երազում

8. Ում առաջ մեջքդ ծռես, քար կդնի

Ասացվածքներ ագահության, ժլատության և ընչաքաղցության մասին


1. Մարդուն, հողից բացի, ոչ մի բան չի կշտացնի

2. Աղքատը նոր շոր է հագնում, հարցնում են՝ որտեղից է. հարուստն է հագնում, ասում են՝ շնորհավոր լինի

3. Հավի աչքը մեռնելիս էլ աղբակույտի վրա է

4. Ով մեծ պատառ է բերանն առնում՝ կխեղդվի

5. Ուղտի նման բերանը խոտով լիքն է, բայց էլի դեզին է նայում

6. Փորի համար մորուքը խուզել տվեց

7. Մեծ պատառը կոկորդը կպատռի

8. Ինքը կուշտ է, աչքն է քաղցած

9. Փորը լի, աչքն անոթի

10. Քիչ ես տալիս՝ շատ է ուզում, շատ ես տալիս՝ ամբողջն է ուզում

11. Երկրորդ նապաստակի ետևից ընկնողն առաջինն էլ կկորցնի

12. Ինքն ուտել չի կարողանում, շանն էլ է ափսոսում տալ

13. Անտեր մնաս դու բողղազ, ինչ որ տեսնես կդողաս

14. Մարդու աչքը մի բուռ հողով կկշտանա

15. Ագահ մարդու փորը միշտ դատարկ կլինի

16. Ագահությունը մարդուն կործանում է

17. Ագահությունը սահման չունի

18. Երբ վերցնում է, հազար փութն էլ է քիչ, երբ տալիս է, մի ֆունտն էլ է քիչ

19. Փորը լի, աչքն անոթի

20. Անկուշտ մարդը նման է այն օձին, որ փղին էլ է ուզում կուլ տալ

21. Ժլատ մարդը բարեկամներ չի ունենա

22. Ժլատը տապակից էլ է ուզում յուղ հանել

23. Վատ շունը ինքը չի ուտում, ուրիշին էլ չի տալիս

Շղթայաձև շնչառություն


Ճիշտ շնչառությունը գեղարվեստական երգեցողության կարևոր պայմաններից մեկն է: Շունչ պետք է առնել երաժշտական ֆրազի սկզբում: Շատ անգամ հաշվի չառնելով ֆրազների մեծությունը, օդն արտաշնչում են ժամանակից շուտ և ստիպված՝ շունչ են վերցնում ֆրազի կամ նույնիսկ բառի միջում: Առաջ է գալիս կտրտվածություն, անկանոն ու տգեղ երգեցողություն: Պատահում են այնպիսի  երգեր, որոնք կազմված են երկարաձիգ ֆրազներից, և դժվար է այդպիսի ֆրազը մեկ շնչով երգել: Երբեմն էլ անհրաժեշտ է լինում որևէ հնչյուն բավական երկար երգել առանց ընդհատելու: Այդ դեպքերում օգտվում ենք, այսպես կոճված, շղթայաձև շնչառությունից: Շղթայաձև կոչվում է շնչառության այն ձևը, երբ երգողները ոչ թե միաժամանակ են շունչ վերցնում, այլ հաջորդաբար ընդհատում են երգեցողությունը, շունչ են առնում և նորից աննկատելի մտնում երգեցողության մեջ: Այսպիսով, մեկի շունչ վերցնելիս մյուսները երգում են, և եղանակը չի ընդհատվում:

Կոմիտասի <<Գարնան գութան>> երգում երկրորդ ձայնի երկարաձիգ ֆա հնչյունը կարելի է երգել միայն շղթայաձև շնչառությամբ:

Նյութի աղբյուր

Երաժշտության դասագիրք 7-8 դաս., 1976 թ.

Պրիմա եվ Օկտավա


Պրիման և օկտավան բարեհնչյուն ինտերվալներ են, պատկանում են մաքուր ինտերվալների խմբին: Պրիման միևնույն հնչյունի կրկնությունն է, իսկ օկտավան որևէ հնչյունի և նրանից մեկ ութնյակ բարձր գտնվող նույնանուն հնչյունի միջև ընկած տարածությունն է: Օկտավան պաևունակում է 6 տոն:

Նյութի աղբյուր

Երաժշտության դասագիրք 7-8 դաս., 1976 թ.

Սեպտիմա


Սեպտիման հնչյունաշարի որևէ աստիճանի և նրանից հաշված յոթերորդ աստիճանի միջև ընկած տարածությունն է: Մեծ և փոքր սեպտիմաներն անբարեհնչյուն ինտերվալներ են: Մեծ սեպտիման պարունակում է  5 1/2 տոն, իսկ փոքր սեպտիման՝ 5 տոն:

Նյութի աղբյուր

Երաժշտության դասագիրք 7-8 դաս., 1976 թ.

%d bloggers like this: